Lutherse kerk
"De stad Groningen, het kerspel Zuidbroek en enkele grootgrondbezitters uit de Ommelanden waren de bezitters van de woeste veengrond in de provincie Groningen, dat nu de Groninger Veenkolonien wordt genoemd. In het jaar 1647 pachtte Adriaan Geerts Wildervank het gedeelte, dat nu Wildervank en Veendam omvat. Aangezien er in die streek nog geen mensen woonden, was hij genoodzaakt voor het vervenen en ontginnen mensen van elders aan te trekken en zodoende kwamen hier veenarbeiders uit het dicht aan Nederland grenzende deel van Duitsland, nl. Oost-Friesland. Daar een deel van deze Duitsers de Lutherse leer beleed, ontstond er onder deze mensen al betrekkelijk snel behoefte om na eerst veelal huissamenkomsten te hebben gehouden zonder voorganger, iemand te hebben, die de geestelijke zorg op zich kon nemen.
In Sappemeer was een zekere Christoph Griesopf in 1680 zijn werk als proponent begonnen en hij was het, die in 1686 ook in Wildervank-Veendam ging werken. In 1695 werd hij predikant van beide gemeenten. Een combinatie van gemeenten was toen dus ook al niet vreemd. In 1698 verliet hij Wildervank-Veendam en in 1700 werd de kerk gesticht en kreeg de gemeente in de persoon van Johan Bischof Holtzapffel een eigen predikant. Voor de bouw van de kerk werd op de hoek van de "nul"-laan een stuk grond met de daarop staande schuur gekocht voor f 1000,-. De schuur werd afgebroken en de kerk gebouwd. Het ernaast staande huis werd ook aangekocht en aan de behoefte aangepast tot pastorie.
De Lutherse gemeente ging begin deze eeuw over tot een samenwerking met de PKN kerk in Wildervank. Het gebouw doet geen dienst meer als kerk en is inmiddels verkocht.
bron: ELGW
Een niet verzonden kaart uit het begin van de vorige eeuw. Links de pastorie van de kerk gebouwd in 1855. De pastorie bood in het verleden onderdak aan de predikant. Het prentje staat hier nog op het kerkgebouw. In 1917 is dat verplaatst. Het staat nu boven de ingang.
Uitgeverij J.G. Schuur, Veendam.
Deze foto uit 2023 laat zien dat de pastorie nog goed herkenbaar is.
Verzonden in 1915. Mooie ingekleurde kaart.
Uitgeverij H.K. van Halteren, Wildervank.
Verzonden in 1921. Het torentje is verplaatst naar een nieuwe plek boven de ingang. Op de wal is een rolpaal zichtbaar die door de scheepsjoager gebruikt werd om de bocht te kunnen maken met zijn boot in het water.
Uitgeverij H.K. van Halteren, Wildervank.
Verzonden kaart uit het begin van de jaren 50. Op het torentje zit aan de muur een zwaan. Dit is een hele bijzondere, want deze komt van de in 1932 afgebroken Lutherse kerk te Sappemeer, ook wel genoemd
"het kerkje met den zwaan". De betekenis van de zwaan gaat terug naar een overlevering over Johannes Hus, de bekende Boheemse voorloper van de reformatie, die toen hij in 1415 in Konstanz op de brandstapel stond zou hebben gezegd:"Gij braadt heden een gans, maar over 100 jaar komt er een zwaan". (Het Tsjechische woord "hus" betekent gans). Deze legende werd later in verband gebracht met het optreden van Maarten Luther. Vandaar dat men, vooral in Nederland, op Lutherse kerkgebouwen vaak een zwaan aantreft.
bron: ELGWV
Uitgeverij J.J. Scholten, Wildervank.
Niet verzonden kaart uit de jaren 60/70. De planten rond de kerk zijn verdwenen. Ook de elektriciteits- of telefoonkabels te zien op de vorige kaart, zijn verdwenen.
Uitgeverij de Bijenkorf, Wildervank.